Oognaald

Terwijl ik de kamer binnenwandel zie ik mijn vrouw ingespannen achter haar naaimachine zitten. Een groot stuk stof gekruld en gekreukt voor haar en met beide handen een punt onder een snel op en neer bewegende naald duwend. En gelijk verdwijnen mijn gedachten weer in de door de schedel bedekte hersenkist met herinneringen. Ik zie mijn moeder weer. Ergens begin jaren zestig van de vorige eeuw. Zittend aan een naaimachine, een donkere herinner ik mij, en met een of twee voeten de ‘treeplank’ onder de machine op en neer bewegend waardoor een naald met garen de stukken of stukjes stof met elkaar verbond.

Dat naaien an sich vond ik indertied eigenlijk niet zo interessant. Ik had meer oog voor het gepriegel van de handen van mijn mam wanneer het garen vanaf het rolletje bovenop de machine via allerlei omwegen – dat haar handen nooit verdwaald zijn in die wirwar van gaatjes en haakjes verbaasde mij toen en nu nog steeds… – bij de naar omlaag wijzende naald gevoerd werd en vervolgens door het minieme gaatje van die naald gepriegeld werd. Wanneer ik haar toen bezig zag, verscheen bij mij onbewust mijn tong tussen de lippen, alsof ik de inspanning leverde. Ik vond het iedere keer weer een prestatie van formaat.

Een aantal jaren later, op de middelbare school, boorde ik mijn allereerste verdienbron aan. Met het draads gepriegel van mijn moeder voor ogen legde ik mij toe op het invème van de draad garen door het gaatje van de naai- of borduurnaald. Vreemd? Misschien. Maar ik wist dat broeder Melchior, onze handenarbeidleraar, ging starten met een project van het maken van kunstwerkjes waarbij karton, naald en draad gebruikt ging worden. Het was een soort van borduren. Door de naald mét draad door het karton te drukken maakten we echt schitterende kunstwerkjes. Alleen… heel vaak verliet de draad het gaatje van de naald zonder dat de draad door het karton was meegegaan. En daar verschenen mijn verdiensten. Ik was zeer bedreven in het priegelen van die draad door het oog van de naald. Mijn klasgenoten genoten ervan wanneer ik zo’n puntje van het garen door het oog voerde en waren bereid iedere keer een dubbeltje voor die draad-door-het-oogvoering te betalen. Ik genoot ook. Totdat broeder Melchior hoorde van mijn illegale (illegale??) bijverdiensten. Hij dwong toen zijn leerlingen zélf het puntje door het oog van de naald te priegelen. Ik heb die katholieke broeder toen vloekend, weliswaar in stilte, rechtstreeks naar de hel gewenst…